Nga Redaksia – Në Shqipëri, qytetarët po përballen gjithnjë e më shpesh me një fenomen të përsëritur: rritje të vazhdueshme të kostove të jetesës, jo vetëm për karburantet dhe ushqimet, por edhe për shërbimet bazë të komunikimit celular. Dy operatorët më të mëdhenj në treg, Vodafone Albania dhe One Albania, kanë nisur së fundmi një praktikë të re që po ngre shqetësime serioze: indeksimin vjetor të çmimeve me inflacionin.
Që prej vitit 2024, operatorët celularë në Shqipëri kanë rezervuar në kushtet e tyre kontraktuale të drejtën për të rishikuar tarifat çdo vit në bazë të inflacionit. Në praktikë, kjo do të thotë se çmimet e paketave celulare nuk mbeten më të qëndrueshme, por rriten automatikisht çdo vit, pavarësisht konsumit apo kushteve të tregut.
Sipas njoftimeve të fundit, një nga operatorët ka vendosur të aplikojë këtë indeksim duke filluar nga 1 maji 2026, me një rritje deri në 2.2%, në përputhje me inflacionin mesatar vjetor të publikuar nga INSTAT për vitin 2025.
Problemi kryesor që ngrihet nuk është vetëm rritja e çmimeve, por struktura e vetë tregut të telefonisë celulare në Shqipëri. Sot, tregu dominohet praktikisht nga dy operatorë kryesorë: Vodafone Albania dhe One Albania.
Kjo situatë krijon një formë oligopoli, ku konkurrenca reale është e kufizuar dhe konsumatori ka pak alternativa efektive për të zgjedhur. Në mungesë të një tregu të hapur dhe me operatorë të shumtë, çdo ndryshim çmimesh nga njëra kompani pasohet pothuajse menjëherë edhe nga tjetra.
Një pyetje që ngrihet shpesh është: pse në Shqipëri nuk ka hyrje të operatorëve të rinj celularë që të sjellin konkurrencë të vërtetë?
Roli i rregullatorit, AKEP, është thelbësor në këtë pikë. Në teori, tregu është i hapur për konkurrencë, por në praktikë barrierat ekonomike, infrastrukturore dhe licencuese e bëjnë shumë të vështirë hyrjen e lojtarëve të rinj seriozë.
Kjo ka krijuar një situatë ku dy kompani dominuese kontrollojnë pjesën më të madhe të tregut, duke pasur ndikim të drejtpërdrejtë mbi çmimet dhe paketat që ofrohen për qytetarët.
Praktika e indeksimit me inflacionin u formalizua në vitin 2024, kur operatorët ndryshuan kushtet e përgjithshme të kontratave me konsumatorët dhe bizneset, duke përfshirë një klauzolë që u lejon atyre të rrisin tarifat çdo vit në përputhje me rritjen e çmimeve të konsumit.
Në rastin e One Albania, kjo praktikë është aplikuar fillimisht për klientët e biznesit që nga qershori 2024, ndërsa tani po shtrihet edhe më gjerë.
Edhe pse rritjet në përqindje mund të duken të vogla në letër, efekti i tyre afatgjatë është i qartë: një shtrenjtim progresiv i vazhdueshëm i shërbimeve të komunikimit.
Problemi nuk qëndron vetëm te rritja 2% apo 3% në vit. Shqetësimi kryesor është mungesa e një tregu realisht konkurrues, ku çmimet përcaktohen nga oferta dhe kërkesa, jo nga marrëveshje të heshtura të një tregu të kufizuar.
Në këtë kuadër, qytetarët shqiptarë mbeten të ekspozuar ndaj një sistemi ku shërbimet bazë të komunikimit nuk janë më fleksibile, por ndjekin një trajektore rritjeje të vazhdueshme.
Në një kohë kur kostoja e jetesës po rritet në çdo drejtim, edhe komunikimi celular po bëhet gjithnjë e më i shtrenjtë. Debati nuk është thjesht për një rritje të vogël çmimesh, por për strukturën e tregut dhe mungesën e konkurrencës reale.
Pa një hapje të vërtetë të tregut dhe pa rritje të numrit të operatorëve, qytetarët do të vazhdojnë të përballen me të njëjtin model: dy kompani dominuese që përcaktojnë çmimet, dhe një rregullator që ka ende shumë për të bërë për të garantuar konkurrencë të vërtetë.